Odwiedź nasze forum!

Warany

Warany
Varanidae

Waran stepowy varanus exenthematicus

Waran stepowy to duża jaszczurka z rodziny waranowatych.

Występowanie:
zachodnia i centralna Afryka, na południe od Sahary.
Waran to jaszczurka naziemna, jednak w naturze dużą część dnia spędza w wykopanych norach. Chroni się w nich przed zbyt wysoką temperaturą w ciągu dnia. Prowadzi dzienny tryb życia. Zamieszkuje głównie sawanny, czasem półpustynie i rzadkie lasy.

Wygląd zewnętrzny:
Jest to duża jaszczurka o masywnej budowie ciała. Posiada dosyć szeroką głowę, krótką szyję i masywny ogon bocznie spłaszczony, a także potężne łapy z długimi, ostrymi pazurami.
Język w ciemnym, najczęściej granatowym kolorze na końcu rozdwojony. Często wysuwany służy do rozpoznawania otoczenia. Skóra pokryta gładkimi łuskami w kolorze ciemnooliwkowym, z licznymi małymi, żółtymi plamkami na grzbiecie i bokach. Ogon w żółte pręgi.
Spód ciała i wewnętrzna strona łap w jasnym- żółtawym lub beżowym kolorze.
Długość ciała z ogonem dochodzi do 130 cm.
Masa ciała dorosłego osobnika wynosi ok. 5 kg.
Długość życia - do ok. 12 lat.

Zachowanie:
Warany to jaszczurki niezwykłe - ciekawskie i inteligentne, ruchliwe, zwinne i łagodne. Odpowiednio traktowane przez człowieka i mające dobre warunki do życia (odpowiednio wyposażone terrarium) - dają się łatwo oswoić.
Żeby to osiągnąć trzeba poświęcić im dużo czasu, a także okazać dużo serca i cierpliwości.

Warany są inteligentne i spostrzegawcze - a źle traktowane zapamiętują człowieka i okoliczności. Często potem reagują agresją. Najpierw ostrzegają - fukając i sycząc, a także nadymając się, chcąc odstraszyć potencjalnego przeciwnika.
Gdy czują się zagrożone mogą ugryźć, podrapać pazurami lub uderzyć ogonem, co w wykonaniu dużego, dorosłego osobnika jest bolesne.

Trzeba zaznaczyć, że agresja ZAWSZE jest wcześniej w jakiś sposób sprowokowana przez człowieka!

Dobrze traktowane (zgodnie z zasadą, że człowiek jest dla warana - a nie odwrotnie) i odpowiednio zaopiekowane, są łagodne i chętnie przebywają w towarzystwie opiekuna. Dają się brać na ręce, lub same na nie wchodzą, okazując w ten sposób swoje zaufanie.
Nie chowają się wtedy do nor czy kryjówek i dużo czasu spędzają obserwując otoczenie i reagując na to co się dzieje poza terrarium.
Niektóre nawet bawią się - co może wydawać się nieprawdopodobne u gadów. Ale można w internecie znaleźć filmiki pokazujące zabawy z plastikową butelką, patykiem czy inne :)

Żywienie:
Podstawą wyżywienia waranów są owady. Dotyczy to również DOROSŁYCH osobników - oczywiście ilość spożywanych owadów jest wtedy dużo większa, niż w przypadku maluchów.
Można podawać również:

  • jaja przepiórcze surowe lub gotowane
  • serca wołowe lub drobiowe (oczyszczone z tłuszczu)
  • mysie noworodki (dorosłe myszy dla dużych osobników)

Dobrym dodatkiem i uzupełnieniem diety są np. ślimaki winniczki. Można je podawać w skorupkach, ponieważ żołądek warana ma bardzo silne soki żołądkowe, które z łatwością rozpuszczą skorupkę. Będzie ona dodatkowym źródłem wapnia.
Również podawać można dżdżownice - ale tylko z ogrodów, gdzie w ziemi nie ma środków chemicznych.

Zdrowie i opieka:
Zdrowie i życie każdego gada który jest pod opieką człowieka - zależy od jego wiedzy i poczucia odpowiedzialności.
Warany są bardzo wrażliwe na błędy hodowlane i najczęściej przypłacają je ciężką chorobą lub śmiercią...
Najczęstsze błędy to:

  • nieodpowiednie terrarium i warunki w nim (zwłaszcza ZBYT NISKA WILGOTNOŚĆ)
  • nieodpowiednia dieta (zbyt dużo białka w pokarmie)
  • lekceważenie pierwszych oznak choroby
  • niewiedza i nieumiejętność postępowania

Pierwsze objawy KAŻDEJ choroby to:

  • odmowa przyjmowania pokarmu
  • chowanie się w chłodne miejsca lub do kryjówek
  • układanie się z położoną główką i zamkniętymi oczkami (ospałość)

Jeśli w/w objawy utrzymują się przez kolejne 2-3 dni konieczny jest kontakt z lekarzem - najlepiej specjalistą od gadów.

Choroby i urazy:
Najczęstszym URAZEM są rozległe oparzenia grzbietu. Spowodowane są nieprawidłowo zrobionym ogrzewaniem terrarium. Najczęściej jest to zbyt nisko umieszczona jedna grzewcza.
PRAWIDŁOWE ogrzewanie to kilka grzewczych o słabszej mocy, rozmieszczonych w kilku punktach tak, aby dawały odpowiednio wysoką temperaturę na wyspie ciepła i ogrzewały na niej całe ciało tej dużej jaszczurki.

Najczęstsze CHOROBY to:

  • krzywica i jej ciężka postać MBD - brak lampy UVB, niepodawanie wapnia jako suplementu i jego niedobór w pokarmie
  • pasożyty przewodu pokarmowego - karmienie owadami z "brudnej" hodowli, kontakt z innym chorym zwierzęciem
  • martwica ogona, palców lub innych części spowodowana pozostaniem zaległej wylinki w tych miejscach ( zbyt niska wilgotność w terrarium)

NAJPOWAŻNIEJSZA CHOROBA to uszkodzenie nerek, a w następstwie tego DNA MOCZANOWA.
Najczęstsze przyczyny to:

  • ZBYT MAŁA wilgotność w terrarium, powodująca szybkie odwodnienie organizmu
  • nieodpowiednia dieta - za dużo białka w podawanym pokarmie
  • a także:
    • zatrucia
    • podawanie nieodpowiedniego antybiotyku
    • zakażenia bakteryjne i wirusowe

Objawy to:

  • wychudzenie - chudsze tylne łapy i podstawa ogona
  • odmowa przyjmowania pokarmu
  • osowiałość spowodowana WIELKIM BÓLEM
  • obrzęki
  • wzmożone pragnienie
  • porażenia i niedowłady kończyn

A w ciężkich przypadkach duszność i objawy zapalenia płuc.

Dna moczanowa jest praktycznie nieuleczalna, można tylko zahamować jej postępowanie. Dlatego tak ważne jest stworzenie waranowi odpowiednich warunków i opieki. Każda zmiana zachowania i wyglądu jaszczurki może być początkiem groźnej choroby. Dlatego po krótkiej obserwacji należy skontaktować się z lekarzem, specjalistą od gadów.

Terrarium - wyposażenie:
Waran to duża jaszczurka więc trzeba liczyć się z tym, że docelowe terrarium dla dorosłego osobnika powinno być odpowiednio duże.

Dla dorosłego warana rozmiar to 300 x 150 x 150 cm i jest to ABSOLUTNE MINIMUM.

Przejściowe terrarium dla malucha i podrostka to 150 x 80 x 80 cm

WYPOSAŻENIE.
Terrarium powinno być tak wyposażone, żeby warunki w nim były jak najbardziej zbliżone do warunków w naturze.

  • lampy grzewcze - odpowiednia ich ilość i moc
  • lampa UVB najlepiej świetlówka czyli rurka 10.0 ze względu na rozmiar terrarium bo będzie większy zasięg promieni, punktowo metahalogen, albo ostatecznie żarówka 10.0 o mocy 25 wat plus rurka 10.0
  • gruba warstwa podłoża - najlepiej mieszanka ziemi z piaskiem (najlepiej ok. 60 cm grubości)
  • kryjówka dostatecznie duża, żeby waran mógł się swobodnie w niej schować i obrócić
  • duże naczynie na wodę
  • duże konary lub półki na które może się wdrapać

Można ew. posadzić miejscami trawę, a także dodać kamienie, bo chodząc po nich będzie mógł ścierać pazury.

TEMPERATURA I WILGOTNOŚĆ.
Temperatura i wilgotność są niezwykle ważne dla życia i zdrowia warana - co jest opisane i uzasadnione w części tego opisu o chorobach.

W warunkach naturalnych w Afryce, temperatura ma wpływ na zachowanie warana i jego zwyczaje. Od rana do pewnego momentu wygrzewa się on na słońcu, a gdy temperatura maksymalnie wzrośnie- nawet do 50 st. C, waran chowa się w wykopanych norach, przeczekując tę gorącą porę.
Niektórzy hodowcy zalecają taką temperaturę w najcieplejszym miejscu - czyli na tzw. wyspie ciepła, pod grzewczą. Ale wtedy trzeba JEDNOCZEŚNIE zapewnić waranowi takie warunki, żeby mógł się przed nią schować. Czyli najlepiej grubą warstwę podłoża, w którym będzie mógł kopać nory i chować się w nie.

Podłoże to ZAWSZE powinna być mieszanka ziemi z piaskiem w takich proporcjach, żeby wykopane nory nie zapadały się. Oczywiście podłoże powinno być stale wilgotne.
Przyjmuje się, że powinno mieć grubość 60 cm.

Niestety nie każdy z opiekunów jest w stanie zapewnić waranowi takie optymalne warunki, tzn. tak grubą warstwę podłoża, ponieważ jego waga jest bardzo duża.
W takim wypadku można dać mniejszą grubość - ale zawsze musi to być mieszanka ziemi z piaskiem, ponieważ ułatwia ona utrzymanie w terrarium wymaganej wilgotności.
Można wtedy zmniejszyć temperaturę na wyspie ciepła do 40 st. C, jeśli waran nie może kopać nor.
Poza wyspą ciepła temperatura powinna wynosić:

  • w najchłodniejszym miejscu 25 st. C
  • w nocy 22- 24 st. C

WILGOTNOŚĆ w terrarium powinna być stale utrzymywana na wysokim poziomie - 60% powietrze, a podłoże nawet ok. 100%.

Utrzymać odpowiednią wilgotność jest trudno . Pomoże w tym stale wilgotne i właściwe podłoże - wielokrotnie spryskiwane w ciągu dnia, a także spryskiwanie wyposażenia.

NIE POWINNO SIĘ:

  • trzymać warana na zbyt SUCHYM podłożu (sam piasek, torf, drewienka)
  • trzymać warana na zbyt CIENKIEJ warstwie podłoża
  • stosować ogrzewania OD SPODU (maty czy kable grzewcze NIE) - w naturze warany grzeją się od słońca - czyli Z GÓRY!!

ŻYCIE I ZDROWIE warana zależy od wiedzy, serca i odpowiedzialności jego opiekuna. Pamiętajmy, że on nie ma nikogo innego....

Opracowanie:
ewkagamma na podstawie Wikipedia, Medianauka, częściowo tcp, rozmowy z wieloletnimi hodowcami zdrowych waranów.
Cennych informacji i wskazówek udzielił dr. Łukasz Skomorucha z lecznicy Salvet w Warszawie.